EPI dhe IDSC: Kuvendi që sot të mbledh seancë për “propozimin francez”

Shkup, 20 qershor – Futja jashtëzakonisht e hershme e komunitetit bullgar në Kushtetutë, e cila mund të komplikohet gjatë negociatave, mënyra se si do të interpretohet nga Bullgaria, si dhe mekanizmat që janë të vendosur në këtë “propozim” jozyrtar aktual të presidencës franceze janë pjesë e rreziqeve kryesore në dokumentin jozyrtar, vlerësojnë nga Instituti për Demokraci (IDSCS) dhe Instituti për Politika Evropiane (EPI), të cilët sot e prezantuan dokumentin “Vetoja bullgare për integrimin evropian maqedonas: çfarë mollë mund të kafshojë Maqedonia?

Siç theksoi Simona Kacarska nga EPI, prezantimi i dokumentit dhe paneli synojnë të vlerësojnë se cili është ky “propozim francez”, edhe pse jozyrtar, i cili është në tryezë dhe të shihet se si duhet të vazhdohet nga palët tona të interesit.

Kryetari i IDSCS, Marko Troshanovski thotë se pozicioni fillestar në dokumentin që ka punuar me EPI është se ne nuk duam të pranojmë dhe nuk duhet të pranojmë një proces për të cilin nuk ka konsensus socio-politik, përkatësisht mbështetje më të gjerë.

Тој нагласи дека она што е многу важно е дека Владата не смее да остане нема, очекувајќи дека земји членки на ЕУ ќе го заштитат нашиот  преговарачки процес поради внесување на билатерални спорови, што, според него, е погрешна стратегија.

Ai theksoi se ajo që është shumë e rëndësishme është që Qeveria nuk guxon të mbetet memece, duke pritur që vendet anëtare të BE-së ta mbrojnë procesin tonë negociues për shkak të hyrjes së kontesteve bilaterale, që sipas tij është strategji e gabuar.

“Gjegjësisht, nëse ne vetë pranojmë, përkatësisht me heshtje, miratojmë futjen e çështjeve dypalëshe dhe bullgarizimin e vetë procesit, nuk besoj se shumë vende anëtare, apo ndonjë fare, do ta kundërshtojnë atë, siç ka qenë më parë me Republika Çeke dhe Sllovakia, veçanërisht në kontekstin e urgjencës së momentit dhe krizës në Ukrainë, ku BE-së i duhet sukses urgjent në Ballkanin Perëndimor dhe perspektiva e saj për zgjerimin evropian. Në pjesën e vetë propozimit, një pjesë e madhe e tij është vërtet e dëmshme. Ne besojmë se të paktën ajo që mund të shpëtohet është që Qeveria jonë të jetë sa më e zhurmshme dhe të kërkojë korrigjime në disa aspekte. Ky është prioritet në pjesën e rolit të Komisionit, si organ që duhet të mbikëqyrë planin e veprimit. Ky është një precedent që nuk ka ndodhur kurrë më parë, dhe megjithëse disa thonë se topi po kalon nga Sofja në Bruksel, Sofja do të luajë ende një rol të rëndësishëm në hartimin e atyre raporteve të progresit, me të cilat KE duhet të tregon nëse ne përparojmë ose jo në realizimin e Marrëveshjes së miqësisë me Bullgarinë, beson Troshanovski.

Në pjesën e prezantimit të planit të veprimit, përkatësisht mekanizmit për mbrojtjen nga diskriminimi dhe mbrojtjen e të drejtave të pakicave dhe komuniteteve, në të kontestohen formulimet që nënkuptohen me gjuhën e urrejtjes dhe diskriminimin, të cilat, thekson ai, duhet të jenë shumë saktë të përcaktuara në përputhje me standardet juridike ndërkombëtare.

I pyetur nëse në “propozimin francez” do të priten rezultatet e Marrëveshjes për fqinjësi të mirë, gjegjësisht nëse përfshin punën e Komisionit të Përbashkët për Çështjet Historike, Troshanovski tha se ky aspekt është i paqartë në “propozimin francez” dhe për këtë arsye duhet të shihet protokolli dhe planin i veprimit që duhet ndjekur dhe në të cilin duhet të ketë mekanizma monitorues efektivë, si dhe për të parë se si rregullohet puna e Komisionit Historik.

“Nëse, le të themi hipotetikisht, deri në shtator të vitit 2023 duhet të pajtohemi se çfarë është Goce Dellçev dhe kjo do të jetë kusht për negociata, kjo është absolutisht e papranueshme, thekson Troshanovski.

Për Kacarskën, duke futur çështjet e pakicave, BE-ja hyn në diçka që nuk është “territori i saj”, sepse ato janë në domenin e Këshillit të Evropës dhe BE-ja nuk ka standarde të rregulluara për këto çështje, dhe veçanërisht nuk kanë Franca dhe Bullgaria. j=Pra, ky propozim prek fushat ku nuk duhen krijuar precedentë, veçanërisht me Komisionin Historik, nëse hyn përmes protokollit dhe çështjet e pakicave që mund të jenë shumë të rrezikshme për zgjerimin e ardhshëm të BE-së. ls/

Në panel folën Katerina Kolozova, drejtoreshë e Institutit për Shkenca Sociale, Nikolla Dimitrov, ish zëvendëskryeministër për Çështje Evropiane dhe Ministër i Punëve të Jashtme dhe Marjan Gjorçev, kryetar i Lëvizjes Qytetare Panevropiane. /Zhurnal.mk