Pse dhe si do të shpërbëhet Maqedonia

Ultranacionalistët nga të dyja palët do të më dënojnë për këtë artikull dhe këtë model të menduari, por ne nuk kemi nevojë për syze për të konkluduar se kemi arritur në humnerë. Ose ndërtojmë një shtet të shëndoshë me të gjitha pamjet moderne, ose të gjithë të vejmë të p… të së ëmës! Dhe nëse duam një shtet të shëndetshëm, duhet të fillojmë që sot të ndërtojmë një komb të shëndoshë. Kombi nuk është përkatësi etnike! Kombi është një familje që e do shtëpinë e vet dhe lufton për të

Nga Agim JONUZ

Askush nuk e sheh të vërtetën në sy dhe as nuk dëshiron ta shohë atë. Ajo është e dhimbshme. A sjell një histori e dhimbshme me një të tashme të dhimbshme një të ardhme kancerogjene? Shumë të vetëdijshëm se nuk mund të ndryshonin asgjë, thjesht kanë lënë për të parë se çfarë do të thotë koha. Dhe çfarë thotë koha, të paktën në një kohë kur çdo i dyti është ekspert, analist, këshilltar dhe i mençur. Ai thotë se ne jemi majmunë të ashpër të cilëve duhet t’u japësh një banane, jo një shtet. Shteti thotë “hajde be popull, unë jam këtu”! Dhe populli thotë “prit more pak, e sheh që kemi të bëjmë me veten tonë”! E ndërsa faktori politik sillet si “tregtar i vetëm” në një rrjet supermarketesh, shteti vyshket si një plakë pa emër, e shtrirë në dhimbje dhe duke pritur që Zoti ta marrë. Dhe ai do ta marrë atë! Ndoshta jo sot pasdite, por siç qëndrojnë punët, një ditë po. E kështu ndërkohë që e qortojmë dhe e shajmë pa asnjë gram autokritike se në thelb jemi pasqyra e saj, ajo sapo ka shkëlqyer në histori, po shuhet, e me gjithë neve po shkon në p… të së ëmës.

Më lejo popull të dëgjoj se cila është shtylla që ne mund të kapemi dhe të mbështetemi në këtë shtet. Një shtyllë e fuqishme, e fortë dhe që nuk mund të thyhet! Nuk kaaa! Gjithçka ka shkuar në p… të nënës! Pra, është njësoj si kur jeton në një gomone, ajo është e jotja, por lumi që quhet gjeopolitikë, krizë ekonomike dhe mosfunksionim e çon gomonen tënde në rrënim. Ti qëndron në tokë në dukje të fortë, por toka ju bart bashkë me lumin. Fati është të të bartë lumi. Nuk ka faj askush përveç teje, që nuk di ta lidhësh mirë gomonen tënde dhe si të sillesh si shef në të. Dhe, edhe nëse e di kush është shefi, serish nuk do ta zgjidhësh problemin sepse nuk është vetëm një shef. Epo, si ashtu!? Ja se si. Thjesht! Shqiptarët thonë “a bre, ne jemi në shtëpi”! Peki! E vërtetë! Maqedonasit thonë “a bre çfarë shtëpie, ne jemi shefat këtu”! Shqiptarët përgjigjen me “këtë timin ti je shefi”! Ne jemi partnerë! Aha OK! Dhe a e dinë ata të dy se populli ka një thënie që thotë “gomarin e ortakllëkut e hanë ujqit”!? Asnjë shtet i ortakllëkut nuk ka mbijetuar. Edhe vende që ishin dhe janë kulturalisht dhe qytetërisht përtej asaj tonës. Për shembull, Çekosllovakia! Të mos flasim për Bosnjën. Për Jugosllavinë, edhe më hiq! Dhe kështu, këtu si element të parë rreziku serioz të merret mungesa ose më saktë mosekzistenca e një vetëdije të përbashkët qytetare për ekzistencën e një kombi!

Maqedonia nuk ka – komb. Ekziston vetëm një botë me vetëdije të pamjaftueshme në të cilën askush nuk shikon nga e ardhmja në planin afatgjatë. Të gjithë jetojnë vetëm “sot për nesër”, pra çfarëdo që të japë Zoti (dhe amerikanët)? Për shqiptarët projekti i Shqipërisë së Madhe (etnike) në të gjitha kombinimet është i rrethuar. Nuk mund të ketë kufij të mbyllur përgjithmonë. Me hapjen e parë, “rastur sistemi” i Maqedonisë do të përjetojë vetëm një rilindje me lidhjen e ndërveprimit kulturor dhe sociologjik të popullsisë shqiptare në rajon. Dhe kjo në vetvete përfshin ekonomikisht. Çfarë të bëjmë me maqedonasit? Me të tjerët? Në një situatë të moskonsolidimit absolut etnik të palës maqedonase, inkoherencës, jo unitetit dhe urrejtjes, a nuk do të shitet populli maqedonas si etni te “vëllazërorët” serb, bullgar, grek?…Po! NATO garanton kufij, por Maqedonia do të jetë gjithçka përveç Maqedonisë! Pra, për të mos u keqkuptuar, kur them “nuk ka komb”, nuk dua të them se nuk ka popullsi! Komb do të thotë të kesh një popull që thotë “jetën e japim, tokën s’e japim”. A gënjej nëse them se hipokrizia ka arritur kulmin, nëse ju kujtoj se kemi njerëz që thonë “Maqedoninë nuk e japim”, po e vërtetë, por nuk japim as pasaportën bullgare dhe as dyshtetësinë nga vendet e treta. A po gënjej!? A po e sajoj!? Jo! Pra, ta përmbledhim se Maqedonia, sado që të ekzistojë administrativisht në hartë, dhashtë Zoti të jetë e përjetshme, por në thelb do të jetë inekzistente!

Do të ketë formë, por nuk do të ketë thelb! Nuk ke komb – s’ke as shtet! Po, në aspektin fiktiv ke, por këtu le të kujtojmë batutën “fiktive dhe faktike”! Kur babai i mësoi djalit të tij se çfarë është fiktive dhe çfarë është faktike, dhe i thotë të pyeste nënën e tij nëse ajo do të flinte me fqinjin për njëqind euro. Pasi ajo pohoi këtë, ai i thotë djalit ttë shkruante se tashmë kanë njëqind euro. Pastaj i thotë: Epo, bir, në aspektin fiktiv në letër kemi njëqind euro në buxhet, ndërsa faktikisht kemi vetëm një kurvë në shtëpi! Për ndokënd nuk është e qartë batuta? Kur ta kuptojë vetëm që të mos jetë vonë!

Një komb ndërtohet ndryshe, jo kështu. Nëse tashmë kemi konstatuar se nuk kemi ndërtuar një komb, aq më katastrofike kemi arritur në përfundimin se askush nuk po punon për të krijuar një, le të ngadalsojmë pak me këtë fenomen. Çfarë do të thotë të kesh një komb!? Leni mënjanë përkufizimet formale dhe leni fjalorët e fjalëve të huaja. Shikoni thelbin. Mos e përsëritni batutën për fiktiven dhe faktiken. E definuar më brutalisht, të kesh një komb do të thotë të kesh një tërësi populli me përkufizimin se ata do të jenë të gatshëm të japin jetën për atdheun nëse është e nevojshme. Ky është një përkufizim brutal dhe në mënyrë popullore. Kush!? Një grup i vogël “ultra patriotësh”!?

Shumicën prej tyre do t’i blesh me dy birra para supermarketit (për çdo respekt me përjashtime)! Ndërsa, pjesa akoma më e madhe prej tyre janë tashmë në burg ose janë arratisur për të mos qenë në burg për krime. Cili është ai krim? Duke vjedhur vendin tënd! “FUCK”! A është e mundur kjo!? Epo “Skopsko” dhe çdo gjë është e mundur”, thuhet në reklamë! Komunistët!? Hajde be!, .. një strukturë politike me maskë socialdemokrate pas së cilës praktikohet politika për hir të politikës. E gatshme për çdo gjë që sjell sfida politike, por me vetëm një qëllim. Mbijetesë politike. Nëse dikush mendon se komunistët u bënë lëshime shumë të mëdha shqiptarëve se janë përparimtarë, këto janë përralla për fëmijë të vegjël. Në pyetje është vetëm prapanica e tyre politike, të cilën po e ruan BDI, ndërsa e cila për partitë tjera doli të jetë “Real Madrid”!

Shqiptarët!? As nuk ua ndijen! Pse do të ndërtonin një komb pranë atij ekzistues shqiptar? Por! A është kështu nga aspekti i shtetësisë dhe përkatësisë në një strukturë shoqërore që meqë ra fjala është një atdhe i vërtetë, nëse kemi parasysh autoktoninë e kësaj zone. Shumë e diskutueshme. Ndryshe nga maqedonasit, shqiptarët marrin frymë më lehtë, sepse çdo ndryshim në gjeopolitikë është i padukshëm nëse ka një “atdhe rezervë”! Megjithatë, mendoj se amerikanët do të vendosin se cili atdhe i kujt është, nëse kemi parasysh se populli nuk mund të vendosë vetë. Nuk është larg logjikës që në të ardhmen mund të ketë njëfarë federalizimi si rrugë e mesme në kuptimin “edhe ujku është i ngopur edhe delet në numër”! Por! Ajo vetëm do të çimentojë filozofinë e një shteti – një kombi. Komb përsëri – ncuk! Maqedonia është e dënuar të jetë një Palestinë e përjetshme. Mirëpo, kush kënd e ka pushtuar në një vend me dy popuj autoktonë. Për të mos folur për etnitë e tjera, ata nuk janë “as në tokë e as në qiell”!

Kombi nënkupton parimin e fenomenit “E Pluribus Unum”. E ka në kartëmonedhën e dollarit amerikan. Kjo përkthehet si “të gjithë së bashku” ose “të gjithë një”! Tek ne ajo dukuri nuk është vetëm një emër mendimi, por ka prirjen “kurrë dhe ndoshta as atëherë”! Kur flasim në temën pse Maqedonia dhe si do të shpërbëhet, është e mjegullt të mendosh se do të copëtohet si një pogaçë fshati. Jo! Shpërbërja e një vendi nuk do të thotë domosdoshmërisht kolaps territorial i korpusit. Një vend që nuk funksionon në nivel të demos-it (populli koherent) është në vetvete i shpërbërë. Por! Cili është qëllimi i kësaj analize? Çështja është se me kalimin e kohës, jo vetëm që nuk merret asgjë për të ndryshuar gjërat, por edhe më latente intensifikohen. Cila është arsyeja për këtë! Nuk ka traditë të shtetësisë dhe asnjë ndjenjë kohezioni të përgjithshëm të demos-it. Kjo shumë lehtë mund të jetë varrmihësi i shtetit. Njëra është përkatësia etnike, tjetra është kombi. Një komb është mbi disiplinën etnike. Kombi nuk ka lidhje me emrin tuaj privat. Ai nënkupton kujdes të përbashkët për shtetin në nivel të gjithë korpusit demografik. Pa frena etnocentrike kur bëhet fjalë për zhvillimin dhe trajtimin e thesarit kombëtar që është i përgjithshëm.

Ndërtimi i një kombi të shëndetshëm nuk më pengon aspak të jem shqiptar. Por, unë jam shqiptar për veten time, për shtëpinë time dhe për familjen time. Për origjinën dhe gjenet. Për shtetin jam një qytetar me të gjitha të drejtat dhe detyrimet si dhe kushdo tjetër që ia garanton kushtetuta dhe ligjet. Me angazhimin tim personal duhet dhe obligohem të përpiqem që shoqëria të funksionojë në mënyrë cilësore brenda rrezes së aftësive dhe kualifikimeve të mia. Kjo është ajo që i duhet çdo individi. Por! .. .. Ose e duam vendin dhe duam të ekzistojë përgjithmonë, ose thjesht po kalojmë një periudhë që në të ardhmen do të quhet “dikur ishte një Maqedoni”.

Ultranacionalistët nga të dyja palët do të më dënojnë për këtë artikull dhe këtë model të menduari, por ne nuk kemi nevojë për syze për të konkluduar se kemi arritur në humnerë. Ose ndërtojmë një shtet të shëndoshë me të gjitha pamjet moderne, ose të gjithë të vejmë të p… të së ëmës! Dhe nëse duam një shtet të shëndetshëm, duhet të fillojmë që sot të ndërtojmë një komb të shëndoshë. Kombi nuk është përkatësi etnike! Kombi është një familje që e do shtëpinë e vet dhe lufton për të. Ne komb – ne nuk e dimë ende se çfarë është. Ne as nuk e dimë se çfarë është një shtet! Ne dimë vetëm (të më falni) të hamë mut nëpër ndeja sikur kuptojmë diçka. Pse dhe si do të shpërbëhet Maqedonia? Titulli është figurativ. Ajo do të mbetet, por si një mollë e kuqe. Nga jashtë duket për ta fotografuar, nga brenda .. e kalbur, .. e prishur, .. e papërdorshme! po gënjej!?! Paska krejt!

OOOOO XHEMAAT! Hazreti Isa (Jezusi) ka thënë se duhet ta duash armikun. Po të mos ishte armiku, nuk do të ekzistoje as ti! Duhen dy për gjithçka. Edhe për varrim, që të të ulë dikush në varr. Mirëpo, ti je armiku i vetvetes. Ndërsa armiq nuk do. Si atëherë do të duash shtet. . Nuk është shteti për gjithkënd. SIKTER NË SHTËPI! Për ty është thjesht “ah turk he bir” (frazë nga populli/shënim i autorit). MRSH!