Nga Hanna Notte – NYT
Pushtimi i Ukrainës nga Vladimir Putini në vitin 2022 ishte shumë gjëra, një grabitje e hapur territori, një fantazi e lindur në izolim, një lojë me rolin e carit. Por ishte edhe një kërkesë për respekt. Pas tri dekadash që i shihte si zgjerim dhe presion nga Perëndimi, Putin kërkoi të godiste kundër atij që ai e shihte si shkaktarin e kufizimit të Rusisë: Shtetet e Bashkuara. Ai me siguri mendonte se një sulm i shpejtë do ta vinte Amerikën në vendin e vet dhe do t’i jepte Rusisë fuqinë për të formësuar fatin e Europës. Kur të fliste Putini, Shtetet e Bashkuara do të duhej ta dëgjonin.
Me rikthimin e presidentit Trump në Shtëpinë e Bardhë, basti i Putinit më në fund dukej se po afrohej drejt realizimit pas vitesh dështimesh. Trump dukej i gatshëm të hiqte dorë nga lufta në Ukrainë, duke pretenduar se mund ta përfundonte atë “brenda 24 orësh”. Edhe nëse nuk do ta braktiste plotësisht Ukrainën, ai mund të zvarritej ndërsa forcat ruse përparonin në fushëbetejë. Me kalimin e kohës, Rusia dhe Shtetet e Bashkuara do të rivendosnin marrëdhëniet dhe do të bashkëpunonin, nga Arktiku në Lindjen e Mesme, nga kontrolli i armëve te tregtia. Qëndrimi i Amerikës ndaj Rusisë më në fund do të bëhej më i arsyeshëm.
Një vit më vonë, ato shpresa janë shuar. Ndërsa lufta vazhdon, admirimi i Trump-it për Putinin nuk është kthyer në ndonjë përfitim real për Rusinë. Përpjekjet për të normalizuar marrëdhëniet dypalëshe nuk kanë çuar askund: nuk ka pasur përparim për rifillimin e fluturimeve direkte apo për dërgimin e një ambasadori të ri amerikan në Moskë. As ceremonia me tapet të kuq në samitin e vetëm të liderëve në Alaskë verën e kaluar, as miqësia e shfaqur mes bashkëpunëtorëve të tyre, nuk zëvendësojnë marrëdhënie të rregullta diplomatike. Përtej fjalëve, Shtëpia e Bardhë e Trump-it nuk ka qenë e mirë për Rusinë.
Së pari, Trump i ka anashkaluar ambiciet gjeopolitike të Putinit. Pas sulmeve amerikane ndaj Iranit në qershor, Trump e refuzoi ofertën e Putinit për të ndërmjetësuar. Më pas, ai as nuk e ftoi liderin rus në samitin që mbajti në Egjipt për të festuar armëpushimin e brishtë në Gaza. Edhe më e sikletshme, Putini u detyrua të shtynte takimin e tij Rusi-Arabi. Në vend që të bashkëpunonte me Rusinë në Lindjen e Mesme, Trump kryesisht e ka injoruar Putinin dhe ka sugjeruar që ai të zgjidhë luftën e vet para se të angazhohet diku tjetër.
Presidenti amerikan ka treguar gjithashtu pak kujdes për partnerët, aleatët apo zonat e ndikimit të Rusisë. Në Kaukaz, që Kremlini e sheh si oborrin e vet, Trump u paraqit hapur si ndërmjetës paqeje mes Armenisë dhe Azerbajxhanit, duke dërguar zëvendëspresidentin JD Vance për të finalizuar marrëveshjen. Në Venezuelë, me largimin e shpejtë të Nicolás Maduro-s, ai tregoi sa fuqishëm mund të godasë një vend të varur nga Rusia. Dhe pasi mblodhi atë që e quajti “një flotë të bukur” në Gjirin Persik, Trump mund të godasë sërish Iranin,ose të synojë Kubën, një tjetër aleate të Rusisë.
Trump ka ndërhyrë në interesat ruse edhe në mënyra të tjera. Ai ka vendosur sanksione ndaj kompanive ruse të naftës, ka sekuestruar një cisternë me flamur rus dhe ka ushtruar presion ndaj Indisë që të ndalojë blerjen e naftës ruse. Paqja e brishtë në Kaukaz duket si hyrje për ndërhyrje ekonomike amerikane. Nuk është çudi që ministri i jashtëm rus, Sergey Lavrov, paralajmëroi se Trump kërkon “të dominojë ekonominë botërore.” Kremlini mund t’u premtojë kompanive amerikane marrëveshje të mëdha, por diskutimet për bashkëpunim më të gjerë ekonomik janë lënë në dorë të një grupi pune dypalësh.
Edhe në kontrollin e armëve, gjërat nuk kanë shkuar më mirë. Në shtator, Putini bëri një propozim: meqë traktati New START po përfundonte, si Rusia ashtu edhe Shtetet e Bashkuara duhet të respektonin kufijtë e tij për kokat bërthamore edhe për një vit tjetër. Trump nuk dha asnjë përgjigje zyrtare. Para se traktati të skadonte me 5 shkurt, ai la të kuptohej se çdo marrëveshje e ardhshme duhet të përfshinte edhe Kinën. Kjo përputhej me theksin që Trump i jep Kinës mbi Rusinë, i përmbledhur në idenë e një Grupi 2 vetëm mes Uashingtonit dhe Pekinit.
Ky qëndrim u shtri edhe te “Bordi i Paqes” i Trump-it. Në dukje si shenjë përfshirjeje, Putini u ftua të merrte pjesë. Por Trump, duke e shpallur veten kryetar të përhershëm të bordit, e bëri të qartë se gjithçka do të drejtohej prej tij. Rusia ose do të përshtatej, ose do të qëndronte jashtë. Për një vend që synon barazi me fuqitë e mëdha, kjo duket si nënshtrim: Rusia nuk iu bashkua dhe mungoi në takimin e parë të bordit të enjten. Egoja dhe nevoja e Trump-it për të qenë në qendër të vëmendjes nuk lënë vend për të barabartë.
Sigurisht, Trump nuk është krejt i keq për Rusinë. Shtëpia e Bardhë dhe Kremlini përputhen në disa parime bazë, përfshirë armiqësinë ndaj Bashkimit Europian, kundërshtimin ndaj kulturës “woke” dhe bindjen se forca bën të drejtën. Politika e jashtme e paparashikueshme e Trump-it ka tronditur marrëdhëniet transatlantike, ka vënë në dyshim angazhime historike dhe ka rritur pasigurinë. Në këtë klimë të re globale, Rusia mund të gjejë më shumë hapësirë për të manovruar. Çrregullimi i stilit trumpian mund të punojë në favor të saj me kalimin e kohës.
Problemi është se Rusia mbetet e bllokuar nga lufta e saj kundër Ukrainës, tashmë në vitin e pestë. Pavarësisht luhatjeve të tij, Trump nuk ia ka dorëzuar vendin Rusisë. Nëse do ta detyronte tani në një marrëveshje të keqe, do të përballej me rezistencë të fortë. Tërheqja e fundit e Trump-it nga kërcënimi për të marrë Groenlandën me forcë tregon se, kur përballet me kundërshtim të fortë, ai tërhiqet nga kërkesat maksimale. Në njëfarë niveli, ai duket se e kupton se suksesi varet nga mënyra si e shohin të tjerët, jo vetëm nga vetja.
Duke mos arritur të marrë nga Trump atë që dëshiron në Ukrainë, Putini do të vazhdojë luftën, duke zhytur gjithnjë e më thellë burimet e Rusisë në këtë konflikt të dëmshëm. Kostoja, si në para ashtu edhe në jetë njerëzish, do të rritet edhe më shumë. Ndërkohë, Shtetet e Bashkuara do të vazhdojnë të tronditin rendin global, të udhëhequra jo nga ideja e një bashkëpunimi të madh fuqish me Rusinë, por nga parimi i Trump-it “Amerika e para”. Çfarëdo që të jetë kjo, nuk do të duket shumë si respekt. / New York Times
